Een ontlastingonderzoek is een belangrijke manier om verschillende gezondheidsproblemen bij jezelf vast te stellen. In deze blog behandelen we alle aspecten van ontlastingstesten, inclusief wat ze zijn, hoe ze worden uitgevoerd, de soorten testen die beschikbaar zijn, welke testen wij aanraden en wat de resultaten kunnen betekenen voor jouw gezondheid.
We zullen ons specifiek richten op deze 5 testen:
(PS: benieuwd hoe je in 4 stappen je darmklachten op een effectieve manier kunt aanpakken? Bekijk dan hier onze gratis masterclass.)
Een ontlastingonderzoek, ook wel fecesonderzoek of microbioomonderzoek genoemd, is een laboratoriumtest waarbij een monster van je ontlasting wordt geanalyseerd. Dit kan om verschillende redenen worden gedaan, zoals het opsporen van bloed, parasieten, bacteriën, schimmels, bepaalde enzymen en onverteerde voedselresten.
Het doel is om abnormale substanties te identificeren die kunnen wijzen op gezondheidsproblemen.
Een onderzoek van je ontlasting kan je inzetten als je klachten hebt waarvan de oorzaak niet bekend is. Op welke klachten je precies moet letten, is lastig te zeggen, omdat dit afhankelijk is van wat er precies bij je speelt. Daarom geven we in deze blog per ontlastingsonderzoek en aandoening aan welke alarmsymptomen hierbij horen.
Het verzamelen van een ontlastingmonster is relatief eenvoudig en de testen die wij in deze blog bespreken, kunnen thuis worden uitgevoerd en opgestuurd. Hier zijn de algemene stappen voor een gemiddelde test:
Aangezien je de ontlastingsmonsters vaak op specifieke dagen op moet sturen, maar je misschien niet elke dag naar het toilet moet, is het handig om het monster tijdelijk te kunnen bewaren.
Als je het monster hebt overgebracht naar een schone, droge container of buisje dat door het laboratorium is verstrekt, moet je zorgen dat deze goed is afgesloten. In de meeste gevallen kan je het ontlastingonderzoek dan bewaren in de koelkast (maar check altijd even de bijsluiter om hier zeker van te zijn). Het is niet de bedoeling dat je het monster invriest.
Het lezen van de instructies in de bijsluiter en daadwerkelijk het monster verzamelen duurt ongeveer 5-15 minuten.
En hoelang moet je na het opsturen nog wachten op de uitslag van een ontlastingonderzoek? Dit zal verschillen per laboratorium, maar is doorgaans tussen de 4 tot 14 dagen.
De uitslag die je toegestuurd krijgt van een test bevat meestal een tabel waarin bijvoorbeeld ‘positief’ of ‘negatief’ staat. In sommige gevallen (zoals bij de histamine intolerantie test) staat een getal aangegeven in een ‘groene’, ‘oranje’ of ‘rode’ zone. De zones vertellen je dan of jouw uitslag binnen de normaalwaarde valt of niet.
De uitslagen zijn dus gemakkelijk zelf te interpreteren, maar mocht je van tevoren nieuwsgierig zijn naar hoe een dergelijke uitslag eruit ziet, dan staat bij elke test op de website een voorbeelduitslag.
De uitslag van de SIBO test kan wat lastiger zijn zelf af te lezen. Hoe dit precies zit, lees je in onze blog over de SIBO-test.
De 5 ontlastingstesten die we hieronder bespreken, kosten tussen de 45 en 100 euro. Ontlastingstesten die je doet op eigen initiatief worden niet vergoed door je verzekering.
Het grote voordeel van het doen van een ontlastingstest is echter dat je weet waar je aan toe bent en daarmee op de lange termijn juist tijd en geld kan besparen. Je geeft dan namelijk minder uit aan het proberen van dure diëten en supplementen die geen resultaat opleveren en je kunt je probleem gerichter aanpakken.
Niet voor alle ontlastingstesten die we in deze blog gaan bespreken, kan je terecht bij de huisarts. Soms kun je bij de huisarts (na een gesprek) wel een ontlastingonderzoek aanvragen voor H. Pylori of parasieten (mits hier een sterke aanleiding voor is), maar Candida overgroei, histamine intolerantie en SIBO worden minder vaak erkend of herkend. Hierdoor zul je in de meeste gevallen hier zelf een ontlastingonderzoek zonder verwijzing voor moeten zoeken.
Ook zal een huisarts de uitslag van je ontlastingonderzoek vaker willen behandelen met medicatie, terwijl een holistischere aanpak meer voordelen (en minder nadelen) kan opleveren. Bij zo’n aanpak kijken we ook naar hoe jouw klachten door een verandering in voeding en leefstijl aangepakt kunnen worden.
Dan is het nu tijd om ons te verdiepen in de 5 soorten ontlastingsonderzoeken waarvan wij denken dat ze wat kunnen betekenen voor de buikklachten die je maar niet op lijkt te kunnen lossen.
Per ontlastingstest leggen we uit wat er precies opgespoord wordt en bij welke klachten je het beste een test kan doen.
Wat is H. pylori?
Helicobacter pylori (H. pylori) is een bacterie die de maag en het eerste stuk van de dunne darm kan infecteren en geassocieerd wordt met maagzweren en maagslijmvliesontsteking. De aanwezigheid van H. pylori kan ook het risico op maagkanker verhogen (1).
Je kan meer lezen over deze bacterie en zijn gevolgen in onze blog getiteld over de H. pylori test.
Wanneer een ontlastingsonderzoek doen?
Wij raden deze H. pylori-test aan om de maagbacterie op te sporen.*
Wat is candida?
Candida is een soort schimmel die normaal in kleine hoeveelheden in het lichaam voorkomt. Een overgroei van de schimmel kan echter leiden tot infecties, bekend als candidiasis. Deze overgroei kan plaatsvinden op de huid, bij de vagina of in de darmen. Wil je meer weten over Candida overgroei? Bekijk dan onze blog over de candida test.
Wanneer een urineonderzoek doen?
Een overgroei aan Candida in de darmen wordt ook wel het Candida-syndroom genoemd door alternatieve behandelaars. Klachten die bij dit Candida-syndroom kunnen optreden, zijn:
Wij raden bij een mogelijke Candida overgroei deze test aan. In tegenstelling tot de andere testen uit deze blog, is dit een test waarbij de urine wordt onderzocht in plaats van de ontlasting. Ook bij deze test kan je gewoon thuis je monster verzamelen. Je vangt alleen wat plas op en niet je ontlasting.
Wat is histamine (intolerantie)?
Histamine is een stofje dat betrokken is bij een heleboel systemen in het lichaam, waaronder immuunreacties en darmfuncties. Sommige mensen zijn overgevoelig voor histamine. Bij deze mensen kan een verhoogde hoeveelheid histamine in de ontlasting gevonden worden. Als dit bij iemand opgespoord wordt, wordt er aangeraden een opvolgende bloedtest te doen.
Bij welke klachten kan je een test doen?
De symptomen van een histamine intolerantie kunnen zeer uiteenlopend zijn. Voorbeelden zijn diarree, hoofdpijn en de symptomen die we kennen van hooikoorts. Het volledige rijtje aan klachten die geassocieerd zijn met histamine intolerantie vind je in onze blog over de histamine intolerantie test.
Wij raden deze test aan als histamine intolerantie test.
Wat zijn parasieten?
Parasieten in je darmen klinkt misschien nog wel het naarste van de vijf dingen die we in deze blog bespreken. Parasieten zijn namelijk wormen, maden en eencellige beestjes. Ze komen meestal in je darmen terecht doordat je de minuscule eitjes of larven van de parasiet hebt ingenomen.
Bij welke klachten een test doen?
Omdat een parasiet vaak geen of vage klachten geeft (zoals buikpijn, diarree of misselijkheid), worden ze meestal gesignaleerd doordat iemand kleine wormpjes of witgele stukjes in zijn of haar ontlasting vindt. Wat is dit dan precies? Dat lees je in onze blog over de parasieten test.
Voor het testen op parasieten raden we deze ontlastingstest aan.
Wat is SIBO?
Bij SIBO is er een overgroei aan bacteriën in de dunne darm. Hoewel bacteriën in het gehele darmstelsel voorkomen, horen ze zich te concentreren in de dikke darm. Wanneer er echter te veel bacteriën in de dunne darm zitten, kunnen spijsverteringsklachten ontstaan.
SIBO is een diagnose die in de Verenigde Staten een stuk bekender is dan in Nederland, waardoor het in Nederland bij mensen vaak laat of niet herkend wordt. Meer informatie over wat SIBO is, lees je hier.
Bij welke klachten een test doen?
Symptomen die passen bij SIBO zijn onder andere:
De SIBO test die wij aanraden is geen ontlastingstest, maar een ademtest. Voor deze test dien je een suikeroplossing te drinken, waarna je om de 20 minuten gasmonsters afneemt tot 180 minuten. Vervolgens stuur je deze monsters op naar het lab voor verdere analyse. In onze blog over de SIBO ademtest kan je in detail over dit proces lezen.
Het overwinnen van infecties en intoleranties vraagt om meer dan alleen symptoombestrijding; het vereist een grondige en persoonsgerichte aanpak.
Heb je zelf interesse om te leren hoe je een aanpak kunt opstellen die aansluit op jouw behoeften? Het D.A.R.M. Programma kan je hierbij helpen. In dit programma wordt er niet alleen aandacht besteed aan jouw besmetting, intolerantie of overgroei, maar wordt er gekeken naar alle aspecten van darmgezondheid en hoe je deze kan verbeteren. We hebben inmiddels al meer dan 2500 klanten mogen helpen.
Wil je meer leren over onze methoden? Dan kun je ook onze gratis masterclass volgen. Dit kan de eerste stap zijn op weg naar het oplossen van jouw klachten en het verbeteren van je darmgezondheid.
Bronnen:
* In deze blog gebruiken we affiliatelinks. Dat houdt in dat wij een commissie krijgen als je een ontlastingonderzoek of urinetest bestelt bij onze partners Medivere en Sibolab. Dat kost jou niks extra’s, maar zo help je ons wel een handje :)
Geschreven door Zara Kleijn, BSc Geneeskunde aan de Radboud Universiteit, met verdiepende vakken in voeding, gezondheid en sport.
Gereviewd door Mats Laszlo , BSc Voeding- en Gezondheidswetenschappen aan de Wageningen Universiteit, Master Nutrition and Health, specialisatie: Molecular Nutrition and Toxicology, ervaringsdeskundige op het gebied van maag- en darmklachten zoals SIBO.